Backup serwera w firmie: jak go zaplanować i wdrożyć
Autor: Tomasz Humiczewski, CTO
Dobry backup serwera zaczyna się od pytania, ile danych firma może stracić i jak długo może czekać na odtworzenie, a nie od wyboru programu. Potem stosujesz zasadę 3-2-1 z co najmniej jedną kopią niezmienną albo odłączoną od sieci i regularnie sprawdzasz, czy z kopii da się odtworzyć serwer.
Spis treści
- Co i jak często kopiować: RPO i RTO
- Zasada 3-2-1 i kopia odporna na ransomware
- NAS, chmura czy oba?
- Acronis czy Veeam — narzędzia do kopii serwera
- Co polecamy
- Wdrożenie backupu krok po kroku
- Test odtworzenia — krok, którego nie wolno pominąć
- Najczęściej zadawane pytania
Co i jak często kopiować: RPO i RTO
Dwa skróty porządkują całe planowanie. RPO to według NIST punkt w czasie, do którego trzeba odtworzyć dane po awarii[1] — w praktyce mówi, ile pracy firma może stracić. Jeśli kopia powstaje raz na dobę, w najgorszym razie tracisz dzień pracy. RTO to czas, przez jaki system może być odtwarzany, zanim zaszkodzi to działaniu firmy[2].
Z tych dwóch wartości wynika harmonogram kopii. NIST zaleca, by zasady określały minimalną częstotliwość i zakres kopii (np. codziennie albo co tydzień, przyrostowo albo pełne), zależnie od tego, jak ważne są dane i jak często się zmieniają[3]. Serwer plików z dokumentami, z którymi pracuje cały zespół, wymaga częstszych kopii niż serwer, który zmienia się raz w miesiącu.
Kopiuj nie tylko dane, ale cały serwer: system, ustawienia i aplikacje. Odtworzenie samych plików na nowo instalowany serwer trwa znacznie dłużej niż odtworzenie gotowego obrazu.
Zasada 3-2-1 i kopia odporna na ransomware
Amerykańska agencja CISA zaleca firmom zasadę 3-2-1: trzy kopie ważnych plików, na dwóch różnych rodzajach nośników, w tym jedna przechowywana poza siedzibą firmy[5].
Dziś to za mało, jeśli wszystkie kopie są dostępne z sieci. CISA ostrzega, że wiele odmian ransomware szuka dostępnych kopii zapasowych i je kasuje albo szyfruje[4]. Dlatego CERT Polska opisuje rozszerzenie zasady: jedna kopia niezmienna, której nie da się w prosty sposób usunąć ani zmienić, i jedna kopia całkowicie odłączona od sieci[6].
CERT Polska zwraca też uwagę na częsty błąd: serwer kopii zapasowych bywa częścią domeny Active Directory[6]. Gdy atakujący przejmie domenę, przejmuje także kopie. Dostęp administracyjny do systemu kopii powinien więc być oddzielony od domeny i chroniony logowaniem dwuetapowym[6].
NAS, chmura czy oba?
Serwer NAS, np. Synology albo QNAP, to wygodne miejsce na lokalną kopię: odtworzenie z niego jest szybkie, bo dane są w biurze. Kopie robią na nim programy takie jak Acronis czy Veeam, a NAS je przechowuje.
NAS nie może jednak być jedyną kopią. Poradnik CERT Polska podkreśla, by kopia zapasowa nie była podłączona jako zasób sieciowy w sieci roboczej[7]. Udział na NAS-ie, do którego ma dostęp każdy komputer, ransomware może zaszyfrować razem z resztą danych — więcej o takich atakach piszemy w artykule Ransomware w firmie: jak się chronić i co zrobić po ataku. Dostęp do folderu z kopiami trzeba więc ograniczyć do konta systemu kopii, a w naszych wdrożeniach kopie na NAS-ie nie są niezmienne — nie zastępują kopii w chmurze.
Chmura daje kopię poza siedzibą i, co ważniejsze, kopię niezmienną. W Acronis magazyn niezmienny chroni punkty odtwarzania przed usunięciem i zmianą do końca okresu przechowywania[10]. CISA dodaje jednak zastrzeżenie: magazyn niezmienny trzeba stosować ostrożnie, bo nie spełnia wymogów niektórych regulacji, a błędna konfiguracja może podnieść koszty[4].
Odpowiedź brzmi więc: oba. Kopia lokalna na NAS-ie służy do szybkiego odtworzenia. Druga kopia trafia do chmury i jest niezmienna, na wypadek ataku albo pożaru biura. Tak budujemy kopie u klientów: lokalnie i w chmurze, zgodnie z zasadą 3-2-1, z niezmiennymi kopiami w chmurze.
Acronis czy Veeam — narzędzia do kopii serwera
Do kopii serwerów używamy dwóch narzędzi: Acronis i Veeam. Jesteśmy partnerem Acronis, a Veeam wdrażamy i utrzymujemy u klientów. Producenci nie porównują się nawzajem, dlatego wiersz „dla kogo” to nasza ocena z wdrożeń.
| Acronis Cyber Protect Cloud | Veeam Backup & Replication | |
|---|---|---|
| Co chroni | Serwery, maszyny wirtualne i konta Microsoft 365 jako chronione obciążenia[9] | Maszyny wirtualne, fizyczne i w chmurze — kopie całych systemów[13] |
| Gdzie trzyma kopie | Chmura, folder lokalny, folder sieciowy (np. NAS)[11] | Repozytoria lokalne i w chmurze; repozytorium utwardzone na serwerze Linux[15] |
| Kopia niezmienna | Magazyn niezmienny dla kopii w chmurze[10] | Pliki w repozytorium utwardzonym nie mogą być przenoszone, zmieniane ani usuwane przez ustalony czas[15] |
| Sprawdzanie kopii | Walidacja, czy z kopii da się odtworzyć dane[12] | Zadania SureBackup uruchamiają maszyny z kopii w odizolowanym środowisku[16] |
| Model licencji | Subskrypcja przez dostawcę usług, za ilość danych albo za chronione obciążenie[9] | Za instancję, za pojemność albo za gniazdo procesora; odtwarzanie nie wymaga licencji[14] |
| Dla kogo | Firmy, które chcą kopii w chmurze jako usługi, razem z ochroną komputerów | Firmy z wieloma maszynami wirtualnymi i własną infrastrukturą kopii w biurze |
Co polecamy
Polecamy przede wszystkim sposób działania, a dopiero potem program:
- RPO i RTO ustalone przed wyborem narzędzia — z rozmowy o tym, które systemy są dla firmy krytyczne.
- Zasada 3-2-1 z kopią niezmienną w chmurze — lokalna kopia do szybkiego odtworzenia. Do tego kopia poza biurem, której nie da się zmienić ani usunąć.
- System kopii oddzielony od domeny i chroniony logowaniem dwuetapowym.
- Test odtworzenia co kwartał — tak robimy u klientów.
Narzędzie dobieramy do środowiska. W małej firmie z jednym, dwoma serwerami i Microsoft 365 polecamy zwykle Acronis Cyber Protect Cloud. Producent udostępnia go firmom przez dostawców usług[8], a my prowadzimy go jako usługę z kopiami w chmurze. Jako partner Acronis mówimy o tym otwarcie. Gdy firma ma wiele maszyn wirtualnych i chce trzymać kopie przede wszystkim u siebie, w repozytorium utwardzonym, polecamy Veeam. Szczegóły opisujemy na stronie backup danych dla firm, a o serwerach NAS jako miejscu kopii — na stronie Synology i QNAP.
Wdrożenie backupu krok po kroku
- Inwentaryzacja — lista serwerów, maszyn wirtualnych, baz danych i usług w chmurze, które trzeba chronić.
- RPO i RTO — dla każdego systemu: ile danych możesz stracić i jak szybko musi wrócić.
- Miejsca kopii — NAS w biurze z ograniczonym dostępem. Do tego magazyn w chmurze z kopiami, których nie da się zmienić.
- Konfiguracja zadań — harmonogram, czas przechowywania kopii i szyfrowanie. CISA zaleca kopie wykonywane automatycznie i regularnie[5].
- Zabezpieczenie systemu kopii — osobne konta, logowanie dwuetapowe, oddzielenie od domeny.
- Pierwszy test odtworzenia — zanim uznamy wdrożenie za zakończone.
- Monitoring — alerty o nieudanych kopiach trafiają do osoby, która na nie reaguje.
Test odtworzenia — krok, którego nie wolno pominąć
Kopia, z której nie da się odtworzyć danych, jest bezwartościowa, a często wychodzi to dopiero w dniu awarii. CISA zaleca regularne sprawdzanie dostępności i integralności kopii w scenariuszu odtwarzania po awarii[4] i planowe testy, które pozwalają też skorygować RPO i RTO[5]. CERT Polska również przypomina o regularnym testowaniu kopii pod kątem przywrócenia danych[7].
Pomagają w tym narzędzia: Acronis potrafi sprawdzić, czy z kopii da się odtworzyć dane[12], a Veeam w zadaniach SureBackup uruchamia maszyny z kopii w odizolowanym środowisku[16]. Automatyczna weryfikacja nie zastępuje jednak prawdziwego testu: raz na jakiś czas odtwórz cały serwer i sprawdź, czy aplikacje działają i ile to trwało. Ten czas porównaj z RTO. Jeśli jest dłuższy, zmień plan, zanim zrobi to za Ciebie awaria. Pierwsza konsultacja w sprawie kopii jest bezpłatna.
Najczęściej zadawane pytania
Jak często robić backup serwera?
Tak często, jak wynika z RPO — ile danych firma może stracić. Dla większości serwerów plików to co najmniej raz na dobę, a dla systemów często zmienianych — częściej.
Czy kopia na NAS-ie wystarczy?
Nie jako jedyna. NAS w sieci firmowej może zostać zaszyfrowany razem z serwerem. Dlatego potrzebna jest też kopia poza biurem, w chmurze, której nie da się zmienić ani usunąć.
Czym jest kopia niezmienna?
To kopia, której przez ustalony okres przechowywania nie da się zmienić ani usunąć — także przez ransomware. W najściślejszym trybie, np. Compliance w Acronis, tego zabezpieczenia nie wyłączy nawet administrator.
Czy synchronizacja plików z chmurą to backup?
Nie. Synchronizacja przenosi do chmury także usunięcia i zaszyfrowane pliki. Backup przechowuje wcześniejsze wersje danych, do których możesz wrócić.
Źródła
- NIST CSRC, Glossary, „recovery point objective (RPO)”, csrc.nist.gov (dostęp: 2026-10-25).
- NIST CSRC, Glossary, „recovery time objective (RTO)”, csrc.nist.gov (dostęp: 2026-10-25).
- NIST SP 800-34 Rev. 1, „Contingency Planning Guide for Federal Information Systems”, nvlpubs.nist.gov (dostęp: 2026-10-25).
- CISA, „#StopRansomware Guide”, cisa.gov (dostęp: 2026-10-25).
- CISA, „Back Up Business Data”, cisa.gov (dostęp: 2026-10-25).
- CERT Polska, Baza wiedzy, „Kopie zapasowe”, wiedza.cert.pl (dostęp: 2026-10-25).
- CERT Polska, „Poradnik ransomware”, cert.pl (dostęp: 2026-10-25).
- Acronis, strona platformy (FAQ o nazwie usługi dla dostawców), acronis.com (dostęp: 2026-10-25).
- Acronis, „Licensing policy”, acronis.com (dostęp: 2026-10-25).
- Acronis, dokumentacja Cyber Protect Cloud, „Immutable storage”, acronis.com (dostęp: 2026-10-25).
- Acronis, dokumentacja Cyber Protect Cloud, „Selecting a destination”, acronis.com (dostęp: 2026-10-25).
- Acronis, dokumentacja Cyber Protect Cloud, „Validation”, acronis.com (dostęp: 2026-10-25).
- Veeam Help Center, „About Veeam Backup & Replication”, helpcenter.veeam.com (dostęp: 2026-10-25).
- Veeam Help Center, „Licensing”, helpcenter.veeam.com (dostęp: 2026-10-25).
- Veeam Help Center, „Hardened Repository”, helpcenter.veeam.com (dostęp: 2026-10-25).
- Veeam Help Center, „SureBackup Job”, helpcenter.veeam.com (dostęp: 2026-10-25).
Chcesz sprawdzić, jak chroniona jest Twoja firma?
Porozmawiajmy — pierwsza konsultacja jest bezpłatna.
Przeczytaj też

Antywirus dla firm: jak wybrać i co polecamy
Jaki antywirus dla firmy? Wyjaśniamy różnicę między antywirusem a EDR, sprawdzamy, czy darmowy program wystarczy, i mówimy, kiedy polecamy Acronis, ESET albo…

Jaki firewall do małej firmy? Co polecamy i dlaczego
Jaki firewall do małej firmy? Wyjaśniamy, czym firewall różni się od routera, co musi umieć w małym biurze, jak działają licencje i…

Ransomware w firmie: jak się chronić i co zrobić po ataku
Jak działa ransomware, jak chronić przed nim firmę i co zrobić krok po kroku, gdy dane zostaną zaszyfrowane. Na podstawie zaleceń CERT…


